Mijn leven is ongehoord zwaar geweest, en dat is het nog, maar de laatste zes. zeven jaren ben ik gaan inzien, dat men de onoplosbare problemen althans moet zien te vereenvoudigen, en doorzichtig moet maken om er mede te kunnen voortleven. Mijn liefdeleven en liefdesverlangens zijn waarschijnlijk nog verknoopter en waanzinniger dan de jouwe, maar ik heb de zaak kunnen vereenvoudigen en tot de kern terugbrengen: van biseksualiteit naar homoseksualiteit, en die nog openlijk beleden, en van het zinloos rondhoereren naar een degelijke, burgelijke huwelijksband met twee Jongens. Elders in mijn leven ben ik opgeschoten van de eeuwige armoede naar een bescheiden middenstandertjesinkomen.

Bovenstaande is een passage uit een brief die Gerard Kornelis van het Reve in 1970 schreef aan Jan Groothuyse. Het is een prachtige samenvatting van de jaren die Nop Maas beschrijft in deel 2 van de biografie van Gerard Reve, getiteld De ‘rampjaren’, 1962-1975. Deel 1 en 2 samen vormen nu al samen 1527 pagina’s. Nop Maas levert met deze uiterst zorgvuldig gedocumenteerde en met distantie geschreven biografie een prestatie van formaat. Op een buitengewoon geduldige wijze wandelt Maas door het leven van onze enige echte volksschrijver. In een recensie vandaag in de Volkskrant noemt Aleid Truijens die geduldige wijze van vertellen ‘breedvoerigheid’, maar ik denk dat je bij een biografie van Reve nooit over breedvoerigheid kan en mag spreken. Hoe beter gedocumenteerd en hoe beter het leven van Reve verklaard wordt vanuit zijn primaire werk en de vele brieven die hij heeft geschreven (en ontvangen), hoe beter het beeld is dat wij krijgen. In de eerste reacties op de biografie viel mij op dat velen zich verbazen over het feit dat Reve in de jaren ’60 en ’70 zo’n moeilijke periode doormaakte. Hij behaalde grote successen met Op weg naar het einde (1963) en Nader tot U (1966) en dat zou moeten betekenen dat iemand gelukzalige jaren beleeft. Afgezien van het grote probleem waar hij mee worstelde met betrekking tot zijn seksuele geaardheid (een flink stuk van dit deel van de biografie wordt hieraan gewijd), zijn deze ‘rampjaren’ volledig te verklaren. Gerard Reve was geniaal. En geniale mensen kunnen bijna per definitie niet leven met de verwachtigen die dat succes bij het publiek oproept. Reve zoekt in deze jaren hopeloos naar een identiteit om aan deze verwachtigen te voldoen. De drank vormt daarbij een belangrijke metgezel. Een metgezel die in vele opzichten creatief bevrijdend kan werken, maar die ook verwoestend en destructief van invloed kan zijn op iemands persoonlijk leven. Hij zoekt een burgelijk bestaan en bekeert zich tot het katholicisme. Maar hij weet dat hij een kunstenaar is en dat hij zijn genialiteit een vorm moet geven. Hij bleef schrijven. En hoe. De vele prachtige brieven en romans die hij ons heeft nagelaten vormen nog steeds een hoogtepunt in de vaderlandse literatuur. In zie alweer uit naar deel 3 van deze onnavolgbaar mooie biografie.