Stilte is een subjectief dat vele vragen oproept. In haar stuk in het Filosofie Magazine schrijft Marli Huijer (hoogleraar filosofie in Rotterdam) dat stilte een relatief begrip is. Dat stilte bestaat bij de gratie van lawaai, dat weten we allemaal. Maar dat het vermogen om je in te stellen op omgevingsgeluid – om geluiden meer of minder toe te laten – evolutionair gezien een belangrijk overlevingsmechanisme is, dat is voor mij een nieuw inzicht. Met dat inzicht pakte ik een paar weken terug op zondagmiddag de fiets voor mijn gebruikelijke rondje door het polderlandschap van het Westland en Delfland. Het was mooi weer en dat betekent veel herrie in de polder. Maar deze keer nam ik mij voor mij niet te ergeren aan de geestloze weekdieren die normaliter de zuipschuiten bevolken en die de stilte van het landschap telken male wreed verstoren met gelal, harde discomuziek en op straat uiteenspattende bierflesjes. Nee – deze dag wilde ik overleven, dus ik stelde mij in op het omgevingsgeluid en liet het toe. Had ik het maar niet gedaan. Zelden heb ik op een middag zo weinig stilte ervaren als die middag. Ik wilde het polderkanaal infietsen, wat niet duidt op een overlevingsmechanisme.

 Stilte. Het is en blijft een subjectief. Wat anderen als serene stilte ervaren, ervaar ik als een stevige inbreuk op iets wat mij toekomt en wat ik keihard nodig heb om belangrijke vragen te overdenken en om te lezen en te schrijven. Die stilte is geen stilte die geluiden toelaat. Dat is serene stilte. Stilte die je helemaal alleen laat met het verhaal en je gedachten. Fietsen op zondagmiddag door het landschap bij mij in de buurt. Het is prachtig. Maar mijn stilte – hoe ik omgevingsgeluid ook probeer toe te laten – is onmogelijk. Niet door herrie, maar door het soort herrie. 

Mijn stilte is a post from Moelmer .

 Stilte is een subjectief dat vele vragen oproept. In haar stuk in het Filosofie Magazine schrijft Marli Huijer (hoogleraar filosofie in Rotterdam) dat stilte een relatief begrip is. Dat stilte bestaat bij de gratie van lawaai, dat weten we allemaal. Maar dat het vermogen om je in te stellen op omgevingsgeluid – om geluiden meer of minder toe te laten – evolutionair gezien een belangrijk overlevingsmechanisme is, dat is voor mij een nieuw inzicht. Met dat inzicht pakte ik een paar weken terug op zondagmiddag de fiets voor mijn gebruikelijke rondje door het polderlandschap van het Westland en Delfland. Het was mooi weer en dat betekent veel herrie in de polder. Maar deze keer nam ik mij voor mij niet te ergeren aan de geestloze weekdieren die normaliter de zuipschuiten bevolken en die de stilte van het landschap telken male wreed verstoren met gelal, harde discomuziek en op straat uiteenspattende bierflesjes. Nee – deze dag wilde ik overleven, dus ik stelde mij in op het omgevingsgeluid en liet het toe. Had ik het maar niet gedaan. Zelden heb ik op een middag zo weinig stilte ervaren als die middag. Ik wilde het polderkanaal infietsen, wat niet duidt op een overlevingsmechanisme.

 Stilte. Het is en blijft een subjectief. Wat anderen als serene stilte ervaren, ervaar ik als een stevige inbreuk op iets wat mij toekomt en wat ik keihard nodig heb om belangrijke vragen te overdenken en om te lezen en te schrijven. Die stilte is geen stilte die geluiden toelaat. Dat is serene stilte. Stilte die je helemaal alleen laat met het verhaal en je gedachten. Fietsen op zondagmiddag door het landschap bij mij in de buurt. Het is prachtig. Maar mijn stilte – hoe ik omgevingsgeluid ook probeer toe te laten – is onmogelijk. Niet door herrie, maar door het soort herrie. 

Mijn stilte is a post from Moelmer .

Leonora Carrington was de dochter van een rijke textielhandelaar. Ze volgde de kunstacademie in Florence en de Londense opleiding van de Franse schilder Amédée Ozenfant. Opvallend in haar leven is dat ze continue omringd is geweest door grote schrijvers, intellectuelen en kunstenaars. En dat is zichtbaar in haar werk. Al op jonge leeftijd werd ze verliefd op Max Ernst. De kunstenaar en schrijver die haar vervolgens in contact bracht met niet de minsten uit het Parijse kunstenaarsleven. Zo leerde ze Pablo Picasso, Joan Miró, Marcel Duchamp, Man Ray en andere moderne kunstenaars kennen. Het inspireerde haar, maar nog veel belangrijker en opvallender: ze koos volledig haar eigen weg. Ze was van niemand onder de indruk. Door de oorlog en haar relatie met Ernst, moest ze vluchten uit Frankrijk. Ze kwam in Spanje terecht en daar ging het mis. Ze belandde in een gesticht en heeft daar later een indrukwekkend boek over geschreven, getiteld Down below. In Madrid leerde ze een Mexicaanse diplomaat kennen. Een tijdje woonden ze in New York, om uiteindelijk in Mexico te belanden. Daar leefde en werkte ze de rest van haar leven, onder meer met de Hongaarse fotograaf Emeric Weisz en Octavio Paz.

Eigenzinnig en avontuurlijk, zo kan het leven van Leonora Carrington het best gekarakteriseerd worden. Eigenzinnig in het spel dat ze speelde. Ze verzette zich tegen elke poging die anderen ondernamen om de diepere lagen in haar werk aan te boren. ‘De interpretatie is iets wat zich afspeelt in het hoofd van de kijker’, zo vond ze, diep oprecht. Komisch, kleurrijk, confronterend, naïef en onheilspellend. Het zijn niet meer dan woorden die proberen het werk van Carrington te karakteriseren. Mooier is wat ze er zelf aan het einde van haar leven over zei: ‘Negentig jaar om erachter te komen dat we naakte apen zijn die weinig weten van het leven en nog veel minder van de dood.’

Leonora Carrington is a post from Moelmer .

Leonora Carrington was de dochter van een rijke textielhandelaar. Ze volgde de kunstacademie in Florence en de Londense opleiding van de Franse schilder Amédée Ozenfant. Opvallend in haar leven is dat ze continue omringd is geweest door grote schrijvers, intellectuelen en kunstenaars. En dat is zichtbaar in haar werk. Al op jonge leeftijd werd ze verliefd op Max Ernst. De kunstenaar en schrijver die haar vervolgens in contact bracht met niet de minsten uit het Parijse kunstenaarsleven. Zo leerde ze Pablo Picasso, Joan Miró, Marcel Duchamp, Man Ray en andere moderne kunstenaars kennen. Het inspireerde haar, maar nog veel belangrijker en opvallender: ze koos volledig haar eigen weg. Ze was van niemand onder de indruk. Door de oorlog en haar relatie met Ernst, moest ze vluchten uit Frankrijk. Ze kwam in Spanje terecht en daar ging het mis. Ze belandde in een gesticht en heeft daar later een indrukwekkend boek over geschreven, getiteld Down below. In Madrid leerde ze een Mexicaanse diplomaat kennen. Een tijdje woonden ze in New York, om uiteindelijk in Mexico te belanden. Daar leefde en werkte ze de rest van haar leven, onder meer met de Hongaarse fotograaf Emeric Weisz en Octavio Paz.

Eigenzinnig en avontuurlijk, zo kan het leven van Leonora Carrington het best gekarakteriseerd worden. Eigenzinnig in het spel dat ze speelde. Ze verzette zich tegen elke poging die anderen ondernamen om de diepere lagen in haar werk aan te boren. ‘De interpretatie is iets wat zich afspeelt in het hoofd van de kijker’, zo vond ze, diep oprecht. Komisch, kleurrijk, confronterend, naïef en onheilspellend. Het zijn niet meer dan woorden die proberen het werk van Carrington te karakteriseren. Mooier is wat ze er zelf aan het einde van haar leven over zei: ‘Negentig jaar om erachter te komen dat we naakte apen zijn die weinig weten van het leven en nog veel minder van de dood.’

Leonora Carrington is a post from Moelmer .

De nieuwe Houellebecq is a post from Moelmer .

De nieuwe Houellebecq is a post from Moelmer .

Tot zover het belangrijkste dat we moesten weten over de banken. Lette je een beetje goed op in de klas en dacht je iets verder na over het bancaire systeem, dan wist je dat banken op een ordinaire manier geld verdienen aan het geld dat je bij ze in bewaring geeft. Risico’s lopen ze niet, want voor alles (moeten) mogen ze op de balans een ‘potje’ aanhouden van de fiscus en de centrale bank. In de tweede helft van de vorige eeuw verdienden ze hun geld vooral met renteverschillen en valuteringen. Maar in het kader van winstmaximalisatie en aandeelhouderswaarde zijn ze op zoek gegaan naar nieuwe kaskoeien. Die vonden ze vrij gemakkelijk in allerlei prachtig verpakte, ondoorzichtige producten en door het in rekening brengen van zo ongeveer alle kosten die denkbaar zijn. Ik weet nog goed dat ik begin jaren negentig een brief kreeg van mijn Rabobank met de mededeling dat de kosten van het betalingsverkeer te hoog werden en dat ze daarom genoodzaakt waren kosten in rekening te brengen. Iedereen kon weten dat het niet ging om het compenseren van de kosten, maar om het maximaliseren van de winst. Het lijkt hetzelfde, maar het is in termen van geloofwaardigheid volstrekt wat anders. We zijn inmiddels een kleine twintig jaar verder, en we weten niet beter: een dagafschriftje kost inmiddels zeven euro.

De bankencrisis heeft veel duidelijk gemaakt. Je zou denken dat de banken en de verantwoordelijke politici daar veel van hebben geleerd. Het tegendeel is waar. Banken blijven die arrogante en nietsontziende monopolistische winstjagers die ze altijd al zijn. En als ze het even benauwd krijgen, dan schiet de overheid bij en krijgen ze al snel weer alle gelegenheid om gewoon op de oude voet verder te gaan. De hele operatie die nu op touw wordt gezet om Griekenland te redden, zetten we eerst en vooral op touw om de schuldposities van de banken veilig te stellen. Want als de banken hun geld niet terugkrijgen is er blijkbaar een vet probleem. En zo zitten de banken weer in hun comfortzone. De overheden dekken hun risico’s af en ondertussen halen ze miljarden winsten binnen.

Deze week ontvingen we de jaarnota voor een bankgarantie. Een nota van 120 euro voor het feit dat de bank garant staat voor 3 maanden huur. Het equivalent van die drie maanden huur staat keurig op onze spaarrekening, die door de bank is geblokkeerd. De bank loopt dus geen enkel risico, maar rekent voor het feit dat wij een bedrag op een rekening bij hun aanhouden 120 euro. Zo lang dit kan voortduren, zal er nooit iets veranderen in de mentaliteit van banken! Op zelfreinigend vermogen hebben we een bank nog nooit betrapt.

Bankgarantie is a post from Moelmer .

Tot zover het belangrijkste dat we moesten weten over de banken. Lette je een beetje goed op in de klas en dacht je iets verder na over het bancaire systeem, dan wist je dat banken op een ordinaire manier geld verdienen aan het geld dat je bij ze in bewaring geeft. Risico’s lopen ze niet, want voor alles (moeten) mogen ze op de balans een ‘potje’ aanhouden van de fiscus en de centrale bank. In de tweede helft van de vorige eeuw verdienden ze hun geld vooral met renteverschillen en valuteringen. Maar in het kader van winstmaximalisatie en aandeelhouderswaarde zijn ze op zoek gegaan naar nieuwe kaskoeien. Die vonden ze vrij gemakkelijk in allerlei prachtig verpakte, ondoorzichtige producten en door het in rekening brengen van zo ongeveer alle kosten die denkbaar zijn. Ik weet nog goed dat ik begin jaren negentig een brief kreeg van mijn Rabobank met de mededeling dat de kosten van het betalingsverkeer te hoog werden en dat ze daarom genoodzaakt waren kosten in rekening te brengen. Iedereen kon weten dat het niet ging om het compenseren van de kosten, maar om het maximaliseren van de winst. Het lijkt hetzelfde, maar het is in termen van geloofwaardigheid volstrekt wat anders. We zijn inmiddels een kleine twintig jaar verder, en we weten niet beter: een dagafschriftje kost inmiddels zeven euro.

De bankencrisis heeft veel duidelijk gemaakt. Je zou denken dat de banken en de verantwoordelijke politici daar veel van hebben geleerd. Het tegendeel is waar. Banken blijven die arrogante en nietsontziende monopolistische winstjagers die ze altijd al zijn. En als ze het even benauwd krijgen, dan schiet de overheid bij en krijgen ze al snel weer alle gelegenheid om gewoon op de oude voet verder te gaan. De hele operatie die nu op touw wordt gezet om Griekenland te redden, zetten we eerst en vooral op touw om de schuldposities van de banken veilig te stellen. Want als de banken hun geld niet terugkrijgen is er blijkbaar een vet probleem. En zo zitten de banken weer in hun comfortzone. De overheden dekken hun risico’s af en ondertussen halen ze miljarden winsten binnen.

Deze week ontvingen we de jaarnota voor een bankgarantie. Een nota van 120 euro voor het feit dat de bank garant staat voor 3 maanden huur. Het equivalent van die drie maanden huur staat keurig op onze spaarrekening, die door de bank is geblokkeerd. De bank loopt dus geen enkel risico, maar rekent voor het feit dat wij een bedrag op een rekening bij hun aanhouden 120 euro. Zo lang dit kan voortduren, zal er nooit iets veranderen in de mentaliteit van banken! Op zelfreinigend vermogen hebben we een bank nog nooit betrapt.

Bankgarantie is a post from Moelmer .

 De tweede dag van ons verblijf wilden we naar het Museum voor Schone Kunsten. Een klein stukje wandelen vanuit ons hotel. Na een weelderig en goed verzorgd ontbijt, besloten we in redelijke vroegte te vertrekken. Het weer was prachtig en het heerlijke geluid van de stad lonkte. Al na een minuut of 5 stonden we voor het statige en imposante gebouw. Grote banieren aan de zijgevels deden ons vermoeden dat er wel wat te beleven viel. We maakten wat foto’s uit verschillende hoeken en standen en besloten de prachtige trappen te betreden. Boven aangekomen was er de fikse desillusie. Het museum was twee dagen eerder voor een lange periode op slot gegaan. Vanwege verbouwing. De collectie is verspreid over verschillende locaties in de stad. Het bericht dat ons dat vertelde nodigde niet echt uit om naar die locaties op zoek te gaan. Zwaar teleurgesteld zaten we tien minuten voor ons uit te staren. Wat nu? Ik bedacht mij ter plekke. Het M HKA had ik op een wandelbordje zien staan en dat kon niet ver weg zijn. Ik stelde voor om daar maar heen te wandelen en te kijken wat voor tentoonstelling er liep. Daar zouden we dan wel weer verder zien. En zo geschiedde. Vijf minuten later stonden we voor het moderne en imposante gebouw.

 Een prachtig gebouw in een omgeving die wordt gedomineerd door vervallen loodsen, oude schuurtjes, prachtige tuinen, desolate parkeerterreinen, volkse kroegen, spannende graffiti en nieuwbouw van een twijfelachtige soort. Wij aarzelden geen moment en liepen naar binnen. Zoals een goed Museum voor Hedendaagse Kunst betaamt, was niet in één oogopslag duidelijk welke tentoonstelling liep. Voor ons in de kleine rij stond een minder welriekende en voorspelbaar corpulente Amerikaan die uitleg kreeg. We luisterden mee en duidelijk werd dat de tentoonstelling te maken heeft met de Oriënt. We waren nieuwsgierig geworden en kochten een kaartje. De tentoonstelling Collectie XXVII Ten Oosten van 4°24ʹ heeft ons geen moment verveeld. Integendeel. Een indrukwekkende aaneenschakeling van intens persoonlijke confrontaties van kunstenaars met de Oriënt. Jef Lambrecht nodigde veertien bevriende Belgische kunstenaars uit om zich op de een of andere manier te laten inspireren door deze mystieke regio. En dat leverde prachtige kunstwerken op. Naast de kunstwerken hangen koptelefoons waarmee je interviews kunt beluisteren met de kunstenaars. En niet zelden zijn die zeer verhelderend. Interviews die ongemerkt en ongewild ook een goed licht werpen op die andere kunstwerken die de tentoonstelling mede zo uniek maken. De werken van kunstenaars uit Egypte, Centraal-Azië, de Kaukasus, Irak, India en China. Videokunst, beeldende kunst, schilderkunst; op alle manieren zien we en ervaren we wat vermenging van culturen vermag. Of zoals Lambrecht in een interview zegt: ‘Cultuurgeschiedenis zonder de welke die van ons niet zou bestaan. Archeologie volstaat om te weten dat zonder Eufraat en Tigris, zonder de Nijlvallei, zonder de Indusvallei wij waarschijnlijk nog altijd niet zouden lezen of schrijven’. De tentoonstelling was voor mij een meer dan imposante afronding van de documentairereeks De weg naar het Avondland, de prachtige serie die ik twaalf zondagavonden met open mond en met buitengewoon veel interesse heb bekeken. Ook al gemaakt door een Belg, de televisiemaker, muzikant en filosoof Jan Leyers. Ik denk aan het videokunstwerk ‘Revolution 2006’ van Khaled Hafez waarmee de tentoonstelling opent. Het kunstwerk hield me dagen intensief bezig. En nog steeds roept het vragen bij me op. Vragen die mij aanzetten tot verder lezen, kijken en nadenken. En dat is precies waar alleen hele grote kunstwerken toe in staat zijn.

 Drie uur later liepen we het museum uit. Een geweldige ervaring rijker. We slenterden wat door Antwepen-Zuid en het havengebied. Lezend en kijkend en ons verbazend over die andere kant van Antwerpen. Die mooie zuidelijke kant.   

M HKA te Antwerpen is a post from Moelmer .

 De tweede dag van ons verblijf wilden we naar het Museum voor Schone Kunsten. Een klein stukje wandelen vanuit ons hotel. Na een weelderig en goed verzorgd ontbijt, besloten we in redelijke vroegte te vertrekken. Het weer was prachtig en het heerlijke geluid van de stad lonkte. Al na een minuut of 5 stonden we voor het statige en imposante gebouw. Grote banieren aan de zijgevels deden ons vermoeden dat er wel wat te beleven viel. We maakten wat foto’s uit verschillende hoeken en standen en besloten de prachtige trappen te betreden. Boven aangekomen was er de fikse desillusie. Het museum was twee dagen eerder voor een lange periode op slot gegaan. Vanwege verbouwing. De collectie is verspreid over verschillende locaties in de stad. Het bericht dat ons dat vertelde nodigde niet echt uit om naar die locaties op zoek te gaan. Zwaar teleurgesteld zaten we tien minuten voor ons uit te staren. Wat nu? Ik bedacht mij ter plekke. Het M HKA had ik op een wandelbordje zien staan en dat kon niet ver weg zijn. Ik stelde voor om daar maar heen te wandelen en te kijken wat voor tentoonstelling er liep. Daar zouden we dan wel weer verder zien. En zo geschiedde. Vijf minuten later stonden we voor het moderne en imposante gebouw.

 Een prachtig gebouw in een omgeving die wordt gedomineerd door vervallen loodsen, oude schuurtjes, prachtige tuinen, desolate parkeerterreinen, volkse kroegen, spannende graffiti en nieuwbouw van een twijfelachtige soort. Wij aarzelden geen moment en liepen naar binnen. Zoals een goed Museum voor Hedendaagse Kunst betaamt, was niet in één oogopslag duidelijk welke tentoonstelling liep. Voor ons in de kleine rij stond een minder welriekende en voorspelbaar corpulente Amerikaan die uitleg kreeg. We luisterden mee en duidelijk werd dat de tentoonstelling te maken heeft met de Oriënt. We waren nieuwsgierig geworden en kochten een kaartje. De tentoonstelling Collectie XXVII Ten Oosten van 4°24ʹ heeft ons geen moment verveeld. Integendeel. Een indrukwekkende aaneenschakeling van intens persoonlijke confrontaties van kunstenaars met de Oriënt. Jef Lambrecht nodigde veertien bevriende Belgische kunstenaars uit om zich op de een of andere manier te laten inspireren door deze mystieke regio. En dat leverde prachtige kunstwerken op. Naast de kunstwerken hangen koptelefoons waarmee je interviews kunt beluisteren met de kunstenaars. En niet zelden zijn die zeer verhelderend. Interviews die ongemerkt en ongewild ook een goed licht werpen op die andere kunstwerken die de tentoonstelling mede zo uniek maken. De werken van kunstenaars uit Egypte, Centraal-Azië, de Kaukasus, Irak, India en China. Videokunst, beeldende kunst, schilderkunst; op alle manieren zien we en ervaren we wat vermenging van culturen vermag. Of zoals Lambrecht in een interview zegt: ‘Cultuurgeschiedenis zonder de welke die van ons niet zou bestaan. Archeologie volstaat om te weten dat zonder Eufraat en Tigris, zonder de Nijlvallei, zonder de Indusvallei wij waarschijnlijk nog altijd niet zouden lezen of schrijven’. De tentoonstelling was voor mij een meer dan imposante afronding van de documentairereeks De weg naar het Avondland, de prachtige serie die ik twaalf zondagavonden met open mond en met buitengewoon veel interesse heb bekeken. Ook al gemaakt door een Belg, de televisiemaker, muzikant en filosoof Jan Leyers. Ik denk aan het videokunstwerk ‘Revolution 2006’ van Khaled Hafez waarmee de tentoonstelling opent. Het kunstwerk hield me dagen intensief bezig. En nog steeds roept het vragen bij me op. Vragen die mij aanzetten tot verder lezen, kijken en nadenken. En dat is precies waar alleen hele grote kunstwerken toe in staat zijn.

 Drie uur later liepen we het museum uit. Een geweldige ervaring rijker. We slenterden wat door Antwepen-Zuid en het havengebied. Lezend en kijkend en ons verbazend over die andere kant van Antwerpen. Die mooie zuidelijke kant.   

M HKA te Antwerpen is a post from Moelmer .